ഇറാഖിൽ നിന്ന് അമേരിക്കൻ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും പിൻവാങ്ങി

ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ അമേരിക്കയ്ക്കുള്ള സൈനിക താവളങ്ങളുടെയും സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിന്റെയും യഥാർത്ഥ ഉദ്ദേശലക്ഷ്യം എന്താണ്? പ്രത്യേകിച്ച് പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ഇത്രയധികം അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യം എന്തിനാണ് എന്ന ചോദ്യം വർഷങ്ങളായി ഉയരുന്നുണ്ട്.

ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് പുതിയൊരു പശ്ചാത്തലം നൽകുന്നതാണ് ഇറാഖിൽ നിന്ന് അമേരിക്കയുടെ പൂർണ സൈനിക പിന്മാറ്റം.

2026 സെപ്റ്റംബർ 30-ന് ഇറാഖിലെ ശേഷിച്ചിരുന്ന അമേരിക്കൻ സൈനികരും സൈനിക ഉപകരണങ്ങളും പൂർണമായും പിൻവലിച്ചതായി അമേരിക്കൻ സൈന്യം സ്ഥിരീകരിച്ചു. എർബിൽ എയർബേസിൽ നിന്നുള്ള അവസാന പിന്മാറ്റത്തോടെയാണ് ഇറാഖിലെ Operation Inherent Resolve എന്ന അമേരിക്കൻ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈനിക ദൗത്യം അവസാനിച്ചത്.

ഇറാഖിൽ അമേരിക്കയുടെ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിന്റെ ചരിത്രം 2003-ലെ അധിനിവേശത്തിലേക്കാണ് നീളുന്നത്. സദ്ദാം ഹുസൈൻ ഭരണകൂടത്തെ പുറത്താക്കുന്നതിനായി 2003-ൽ അമേരിക്കൻ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈനിക നടപടി ആരംഭിച്ചു. പിന്നീട് 2011-ൽ അമേരിക്കൻ സൈന്യം ഇറാഖിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.

എന്നാൽ 2014-ൽ ഐ.എസ്.ഐ.എസ്. ശക്തിപ്രാപിച്ചതോടെ അമേരിക്ക വീണ്ടും ഇറാഖിൽ സൈനിക സാന്നിധ്യം സ്ഥാപിച്ചു. ഐ.എസ്.ഐ.എസിനെതിരായ പോരാട്ടത്തിനും ഇറാഖി സുരക്ഷാസേനയ്ക്ക് പരിശീലനവും സഹായവും നൽകുന്നതിനുമായിരുന്നു ഈ ഘട്ടത്തിലെ പ്രധാന ദൗത്യം. 2014 മുതൽ Operation Inherent Resolve എന്ന പേരിൽ ഈ ദൗത്യം തുടരുകയായിരുന്നു.

2024-ൽ അമേരിക്കയും ഇറാഖും സൈനിക ദൗത്യം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സമയക്രമത്തിൽ ധാരണയിലെത്തി. ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ ഇറാഖിലെ സഖ്യസേനയുടെ സൈനിക ദൗത്യം 2025 സെപ്റ്റംബറോടെ അവസാനിപ്പിക്കാനും തുടർന്ന് ഇറാഖുമായുള്ള ദ്വിപക്ഷ സുരക്ഷാ സഹകരണത്തിലേക്ക് മാറാനുമായിരുന്നു തീരുമാനം.

അതിന്റെ ഭാഗമായി 2025 മുതൽ ഇറാഖിലെ പല മേഖലകളിൽനിന്നും അമേരിക്കൻ സൈന്യം പിൻവാങ്ങിത്തുടങ്ങി. 2026 ജനുവരിയോടെ ഫെഡറൽ ഇറാഖിലെ സൈനിക താവളങ്ങളിൽനിന്നും സഖ്യസേനയുടെ ഉപദേശകരെ പിൻവലിച്ചതായി ഇറാഖിന്റെ ഔദ്യോഗിക സൈനിക സംവിധാനവും അറിയിച്ചു. വടക്കൻ ഇറാഖിലെ കുർദിസ്ഥാൻ മേഖലയിലായിരുന്നു പിന്നീട് പ്രധാന സാന്നിധ്യം നിലനിന്നത്.

ഇതിനിടെയാണ് പശ്ചിമേഷ്യയിൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം രൂക്ഷമായത്. ഇറാഖിലെ അമേരിക്കൻ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾക്കെതിരെ ഇറാൻ അനുകൂല സായുധ സംഘങ്ങളിൽ നിന്ന് ആക്രമണങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഇറാഖിലെ അമേരിക്കൻ സാന്നിധ്യം വർഷങ്ങളായി ഇറാൻ-അമേരിക്കൻ സംഘർഷത്തിന്റെ പ്രധാന വേദികളിലൊന്നായിരുന്നു.

അതിനാൽ ഇപ്പോഴത്തെ പൂർണ പിന്മാറ്റത്തെ വെറും ഒരു സൈനിക പുനഃക്രമീകരണമായി മാത്രം കാണണോ, അതോ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ മാറുന്ന ശക്തിസന്തുലിതാവസ്ഥയുടെ ഭാഗമായാണോ കാണേണ്ടത് എന്ന ചോദ്യം പ്രസക്തമാണ്.

പ്രത്യേകിച്ച് ഇറാനുമായുള്ള യുദ്ധം തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് ഇറാഖിൽ നിന്ന് അമേരിക്കയുടെ അവസാന സൈനികരും പിന്മാറുന്നത്. Reuters റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, അമേരിക്കൻ സാന്നിധ്യം അവസാനിക്കുന്നത് ഇറാന്റെയും ഇറാൻ അനുകൂല സായുധസംഘങ്ങളുടെയും സ്വാധീനത്തിന് കൂടുതൽ ഇടം നൽകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന വിലയിരുത്തലുകൾ ചില ഇറാഖി സുരക്ഷാ വിദഗ്ധർ മുന്നോട്ടുവച്ചിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം, ഐ.എസ്.ഐ.എസ്. വീണ്ടും ശക്തിപ്രാപിക്കാനുള്ള സാധ്യതയെക്കുറിച്ചും ആശങ്കകൾ ഉയരുന്നുണ്ട്.

ഇവിടെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകം ഹോർമുസ് കടലിടുക്കാണ്. അമേരിക്ക-ഇറാൻ സംഘർഷത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രതിസന്ധിയും തുടരുകയാണ്. ഇറാന്റെ നിർദേശങ്ങളിൽ കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും, അതിൽ ഇതുവരെ അന്തിമ ധാരണയായിട്ടില്ല.

അങ്ങനെയെങ്കിൽ ഒരു ചോദ്യം ഉയരുന്നു:

പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സംഘർഷം അതിന്റെ ഏറ്റവും നിർണായക ഘട്ടത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്ന സമയത്ത്, ഇറാഖിലെ പ്രധാന സൈനിക സാന്നിധ്യം പൂർണമായും അവസാനിപ്പിക്കാൻ അമേരിക്ക തീരുമാനിച്ചതിന്റെ തന്ത്രപരമായ കാരണം എന്താണ്?

അമേരിക്കയുടെ ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണം, ഐ.എസ്.ഐ.എസിനെതിരായ ഇറാഖിലെ സൈനിക ദൗത്യം പൂർത്തിയായെന്നും ഇനി ഇറാഖിന്റെ സുരക്ഷയുടെ പ്രധാന ഉത്തരവാദിത്വം ഇറാഖി സുരക്ഷാസേന ഏറ്റെടുക്കേണ്ട സമയമായെന്നുമാണ്. പിന്മാറ്റം മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിച്ച അമേരിക്ക-ഇറാഖ് ധാരണയുടെ ഭാഗമാണെന്നും അമേരിക്ക വ്യക്തമാക്കുന്നു.

എന്നാൽ അതിന്റെ പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല.

അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യം ഇല്ലാതാകുന്നതോടെ ഇറാഖിലെ സുരക്ഷാ സമവാക്യം എങ്ങനെ മാറും? ഇറാന്റെ സ്വാധീനം വർധിക്കുമോ? ഇറാഖിന് സ്വന്തം സുരക്ഷ പൂർണമായും കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയുമോ? ഐ.എസ്.ഐ.എസ്. പോലുള്ള സംഘടനകൾക്ക് വീണ്ടും അവസരം ലഭിക്കുമോ? അതോ അമേരിക്ക-ഇറാഖ് ബന്ധം പുതിയൊരു ദ്വിപക്ഷ സുരക്ഷാ സഹകരണത്തിന്റെ ഘട്ടത്തിലേക്ക് മാറുമോ?

ഇറാഖിൽ നിന്ന് അമേരിക്കയുടെ അവസാന സൈനികൻ പിന്മാറിയ ഈ ദിവസം, ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങളാണ് ഇനി പശ്ചിമേഷ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക ഭാവിയെ നിർണയിക്കുന്നതിൽ പ്രധാനമാകുന്നത്.